Bediüzzaman´la Atatürk neden tartıştı?

Meclis kürsüsünde bir molla

1922’de Ankara’ya giden Said Nursi için Millet Meclisi’nde ‘hoş geldiniz’ töreni yapıldı.

Said Nursi’nin Rusya’daki esir kampından kaçıp Almanya üzerinden İstanbul’a dönüşünü 25 Haziran 1918 tarihli Tanin gazetesi okurlarına şöyle duyurmuştu: “Kürdistan ulemasından olup talebeleriyle beraber Kafkasya cephesinde muharebeye iştirak eylemiş ve Ruslar’a esir düşmüş olan Bediüzzaman Said Kürdi Efendi ahiren şehrimize muvasalat (ulaşma) eylemiştir.” Enver Paşa başta olmak üzere askeri ve dini çevreler Said Nursi ile konuşuyorlardı. Ona yeni görevler vermek isteyenler vardı. Ancak Said çok yorgundu. Hem bedenen, hem de zihnen…


RİSALELER’İN FATİHASI

Onun en büyük isteği, savaştığı sırada kaleme aldığı tefsir kitabını bastırmaktı. Enver Paşa buna katkıda bulunmak istiyordu. Öyle mi yapalım, böyle mi yapalım derken neticede kitabın kağıdını Enver Paşa sağladı ve İşaratü’l-İ’caz basıldı. Sonraki yıllarda Said Nursi bu kitabını ‘Risale-i Nur’ külliyatının ‘fatihası’ olarak niteleyecekti. Ama yine de ‘Nur Hareketi’nin başlamasına daha çok vardı. Savaş Bakanı Enver Paşa’nın yüklemek istediği görevleri kabul etmeyen Said Nursi’ye hizmetlerinden dolayı yüz elli lira ve madalya verilmişti.

İNGİLİZLER’E TÜKÜRÜN

Bu arada Darü’l-Hikmeti’l-İslami açılmıştı. Bu bir tür İslam akademisiydi. Kuruluşun üyeleri arasında, daha sonra İstiklal Marşı’nın sözlerini yazacak olan Mehmet Akif (Ersoy), İzmirli İsmail Hakkı, Kuran tefsiri hâlâ yaygın biçimde okunan Elmalılı Hamdi (Yazır) da vardı. Kendi talep etmemesine karşın Said Nursi de ‘akademiye’ üye yazılmıştı. Ancak hastalığı yüzünden bu görevini yerine getiremiyordu. Bu arada savaş kaybedilmiş, İstanbul işgal edilmişti. İmparatorluk dağılmaktaydı. Said Nursi işgalcilere karşı ‘Hutuvat-ı Sitte’ adlı bir kitap yazmıştı. Kitap gizlice basıldı ve el altından dağıtıldı. Said Nursi gazetelerde “İngiliz’in yüzüne tükürün” diye yazılar kaleme almaktaydı. İngiliz yanlıları onu ihbar etmişti. İşgal kuvvetleri peşindeydi.

ONLAR ASİ DEĞİL

Mütareke döneminde Bediüzzman’ın en büyük, en önemli çıkışı Anadolu’da, Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğinde yürütülen Kurtuluş Şavaşı’na verdiği destekti. 11 Nisan 1920 tarihinde dönemin şeyhülislamı, Dürrizade Abdullah Efendi, Kuva-yı Milliye’nin aleyhine bir fetva yayınladı. Ortalık birbirine girmişti. Bazı müftüler ve din alimleri harekete geçip ‘karşı fetva’lar verdiler. Şeyhülislam’ın fetvasına karşı çıkanlar arasında Said Nursi de vardı. Özetle şöyle diyordu: “Bu fetva geçersizdir. Çünkü İngilizler’in emri ve baskısı altında yayınlanmıştır. Düşman işgaline karşı savaşanlar asi değildir.” Bu tavır Said Nursi’ye büyük prestij kazandırmıştı.

Mustafa Kemal’i çok kızdırdı

Said Nursi 1923’te siyasetçileri ve yöneticileri dine davet edince Paşa’yla arasındaki ilişkiler bozuldu.

Said Nursi’nin İngilizler’e ve onlarla işbirliği yapanlara karşı mücadele etmesi, Kurtuluş Savaşı’nı desteklemesi Ankara’nın dikkatini çekmişti. O dönemde Mustafa Kemal Paşa, mücadelesine destek bulmak için hocalarla ve Kürt ileri gelenleriyle arasını sıcak tutuyordu. Çünkü bu gruplar halkı etkileyerek kurtuluş mücadelesine katılmalarını, maddi ve manevi yardımlar yapmalarını sağlıyor, ayrıca Ankara yönetimine meşruiyet sağlıyordu. Mustafa Kemal Paşa, Said Nursi’- yi Ankara’ya davet etti. Aynı daveti daha sonra Mareşal Fevzi Çakmak ve eskiden tanıdığı Van Valisi Tahsin Bey de tekrarladı. Said Nursi önce iki talebesini Ankara’ya milli hükümeti desteklemek üzere gönderdi. Bediüzzaman ise İstanbul’daki mücadelesini sürdürmek istiyordu. Ancak çağrılar yoğunlaşınca 1922’de Ankara’ya gitti. Halk ve bazı milletvekilleri onu istasyonda karşıladı. Böyle etkili bir kişinin Ankara’ya gelmesi sevinç vericiydi.

MECLİS’TEKİ TÖREN

9 Kasım 1922 günü Bediüzzaman, Meclis’te ‘hoşamedi’ edildi. Yani resmi bir ‘hoş geldin töreni’ düzenlendi. Alkışlarla karşılandı. Dua etmesi için kürsüye davet edildi. Said Nursi kürsüye çıkarak Anadolu gazilerini kutladı, zafere ulaşmaları için dua etti. Dışarıdan bakıldığında bir sorun yoktu. Kurtuluş Savaşı başarıya koşuyordu. Millet Ankara hükümetinin çevresinde yeniden birlik oluyordu. Meclis 1 Kasım 1922’de saltanatı kaldırdığını resmen açıklamıştı. Cumhuriyetin ilanına doğru kaçınılmaz bir süreç başlamıştı. Daha önce, 1908’de Meşrutiyet’i destekleyen, halkın yönetime katılımını arzulayan Said Nursi için saltanatın kaldırılması karşı çıkacağı bir durum değildi. Ancak bir nokta vardı… Bu kritik nokta Said Nursi’nin fikir ve inanç alemine uygun değildi. Bediüzzaman, Ankara’da dinden uzaklaşıldığını görmüştü. Mesela milletvekillerinin çoğu namaz kılmıyordu. Dine ve dini değerlere karşı bir ilgisizlik görülüyordu.

HEM İLİM HEM BİLİM

Durum gerçekten böyle miydi? Bence bunun pek önemi yok. En azından Said Nursi durumu öyle algılamıştı. Ve bu, onun gibi bir din aliminin kabul edeceği bir gelişme değildi. 47 yaşındaydı. O güne dek din, hayatının merkezinde yer almıştı. Aklı, bilinci, mantığı, ruhu hep onun çevresinde oluşmuş ve işlemişti. Üstelik pozitif bilimlerin önemini kavramış bir din adamıydı. Onun ‘kurtuluş’ formülü ‘ilim+bilim’di. Yani: Aynı anda Kuran ve fen. Medresede bilim, üniversitede din okutulmasını arzuluyordu.

GAZİ’YLE TARTIŞMA

Gidişattan memnun olmayan Said Nursi 19 Ocak 1923’te 10 maddelik bir bildiri yayınladı. Tek cümleyle özetlersek bildiri yöneticileri dine davet ediyordu. Bildiri etkili olmuş, bazı milletvekilleri tekrar namaza başlamıştı. Hatta eski mescit artık yetmiyordu. Bu gelişme başta Mustafa Kemal Paşa olmak üzere başka planları olan önder kadroyu rahatsız etmişti. Çünkü onlar egemenliği dinle değil milliyetçilikle pekiştirmek istiyordu. Birlik ve bütünlük böyle sağlanacaktı. Mustafa Kemal Paşa, Said Nursi’ye çıkışmıştı. Özetle, “Biz senden neler bekliyoruz, sen neler yapıyorsun; yapıyorsun; aramızda ihtilaf yaratıyorsun” demişti. Said Nursi ise ona namazı savunan sert bir cevap vermişti. Onun ‘Hubab Risalesi’ni matbaasında basan muhalif ikinci gruptan Ali Şükrü Bey’in öldürülmesi bardağı taşıran damla oldu. Said Nursi artık Ankara’da bir yerinin kalmadığını anlamıştı. İstanbul’- a gitmesinin de bir anlamı yoktu. Yeni düzende onun sözünü dinleyecek kimse olmayacaktı.

YENİ SAİD’E DOĞRU

Kararını verdi: Artık inzivaya çekilecekti. ‘Eski Said’ dediği dönemi geride bırakacak… Yani artık bir ‘aksiyon’ adamı olmayacak; kendini dine ve fikirlerini yaymaya adayacaktı. “Şeytandan ve siyasetten Allah’a sığınırım” diyerek 3 Mayıs 1923’te onu Van’a ve ‘Yeni Said’e götürecek olan trene bindi.

Kaynak: Emre Aköz – Nevzat Atal | Haber Vitrini / 15 Aralık 2004

image_pdfimage_print

38 Yorum

    • Hani osmanlıda kurdistan eyaleti vardi ya said nursi de kurttu ya onun icin kurdistan ulemasi … Kurt lafını duydunuz mu biryenize birsey mi kaciyor boyle kuduruyorsuniz

    • kardeşim osmanlıda 36 sancak vardı ve bu sancaklardan biride kürt sancagıydı ayrım bölücülük yok yani

  1. Atatürkü sevmeye başladım çünkü adam dünyaya çocuk getirmemiş kral adam budur haksızlıği sevmeyenin kalbi burda belli oluyor bu zalim dünyaya çocuk getirmeyen terbiyesini almış yaşadığı acılardan kendine ders çıkarmış belki burda Atatürk kuranı yakmış bu yüzden deccaldir denmiştir veya başka sebebler yüzünden gibi laflar ediyorlar unutmayın ki bizlerde hata yaptık bizlerde gün geldi haklılığımızın verdiği üzüntü ve nefretle hakkımızı almak için Allaha bile meydan okuduk ondan şüphe ettik bu bizim iyi niyet ve adalet duygumuzdan kaynaklanıyordu ama Allah ne yaptı bize kızmadı çünkü niyetimizin iyi olduğunu biliyordu bizi bilgilendirmeye çalıştı o yüzden Atatürk gibi iyi bir insanı kötülemeyiniz oda bizler gibi adil bir karşılık bekledi ben bile eskiden kurana elimin tersiyle vurdum ve hatta yakmayı ,tükürmeyi bile düşündüm bu yüzden deccal mıyım ? Bence Deccal olan kişinin içinde iyi bir niyet yoktur ve iyi niyet yüzünden de kötü olmamıştır ! Sağlıcakla kalın Allaha emanet …

    • Abi iyi misin sen ya Said nursinin surgun edilmesinde Ataturk yardim etmistir. Ustadim cok uzgunum bu kadar sey yasatmislar sana 😔😖

      • Ya bırak şu işleri adam devlet politikası ve milli mücadele ile mi ugrassin Said nursiyi sürgüne mi yollasin
        Bu millet komplo teorilerini seviyor.

    • Yukarıda Allah var kardeş sana sözüm yok Allah biliyor hakikati eğer dusuncen öyleyse Allah seni bildiği gibi yapsın yapsın ki dini müslim bir insan olasın.ÖLÜM “DE VAR KARDEŞ unutma ALLAH’A HESAP VERME DE VARR…

    • Kardes yaşadıkların sana ait ben senin yapmak istediklerini hiç yapmak istemedim yani genelleme yapma kardeşim düşündüğün anlatmak istediğin dogrudur belki ama yanlış anlatıyorsun .

  2. Üstad’ın politikasına hayran kaldım.Ülke meselesini din adamları
    ile halk ile çözülebileceği fikrine benimde aklım almadı değil
    makamı Cennet olsun.avni

    • Atraturk omrunde 2 rekat namaz kildigini duyan varmi bi arstirin. Neden sait nursi ile arasi bozuldu said nursi onu hak yoluna davet ettigi icin ters dustuler.

      • balıkesir de cuma namazın da hutbeya çıkıp cemaate konuşma yapmıştır.. iyi araştır..

  3. Ataturk resmen irkci ve milliyetci ve dini hice sayan bir adam turkculugu yaymak icin resmen adami surgun etmesini sagldi ve bir cok sey yapti gercekten bugunku savasin ayrimcaligin tek sebebi kurtlri ve turkleri dusman eden tek kisi ataturk

    • zekana hayran kaldım açıkcası ya nolur yazmadan önce az oku öğren sonra yaz anandan babandan duyduğn şeylerle buraya gelme oldu

    • Aynen kardeşim dini sevseydi halifelikliği kaldırmaz dı kafirin fesini zorunlu yapmazdı ven laikliği getirmezdi

      • İstese başkanlık yapar diktatör olur o sekılde insanları özgür bırakmazdı. Ayrıca FES bize avrupadan geldi diye birşey yok. Sallamayın lütfen.

    • sizin bu beyinler nerde bu kadar berraklaşıyır kardeşim anlmadım ben.niye şnsanlara zorla dini dayatmaya çalışıyorsunuz.isteyen namazını kılar istemeyen kılmaz size mi kaldı bunun hesabını yapmak

  4. Yazı gayet tarafsızlikla ve kötü dil içermeden yazılmış ancak Said Nursinin hatası, insanların dini ibadetlerine veya inançlarina müdahale etmekti. Onca iş arasında milletvekillerinden namaz kilmasini istemesi gülünçtü. Belki vekiller ateistti? Herkesin bilinci içinde saklı iken kimin haddine dışarıdan müdahale yapmak?

    • kardeş bu hadsizlik değildir ki. Said Nursi müslümanlıkla yoğrulan bir ülkenin millet temsicilerinin dinden uzaklaştığını görmüş ve bu durum onu üzmüş.Bu yüzdende onlara islamı hatırlatmış. bunun neresi hadsizlik acaba?

    • Osmanli zamaninda ateist yoktu vatanimizda kardesim bu halifeligi kaldirma batililasma filan yapti bunlari Allah onlari affetsin Allah bizi hidayete erenlerden eylesin

    • Gülünç olan senin düşüncen tabiki namaz kılmasını istemesi değil Dini tebliğ etmek gerek ırkçılığa sebep sizin paşanız zaten her istediģini yapmakta özgürse zorla namaz kıldırılmazsa medreselerde kapatılmasaydı halifelikte kaldırılmasaydı neden yaptı paşanız herkes dinini rahat yaşasaydı ozaman okuyup araştirın diyolar ya bence bunu söyleyenler birazda Allahı Peygamberi Kuranı kerimi okusun araştırsın

  5. Atatürk e saygı duymayan kim olursa olsun önyargı ile bakarım . Sevmemek ayrı saygısızlık ayrıdır . Bir Kürt olarak bu okuduklarimda Said Nursi hzlerinden çok Atatürk e söylenenler dikkatimi çekti. Bugün ki Türkiye şartlarında yok laiklik gelmeseydi yok saltanat kalkmasaydı demek yerine bugün müslümanın diyen insanlar neden bu hale geldi diye düşünün . Siz üzerinize düşeni yaptınız mı ki. Şimdi üzerine düşeni yapmak yerine Atatürk e laf söylemek suç atmak daha kolay değil mi? Atatürk bu ülkenin kuruluşuna önderlik yatı mi ? Evet yaptı . O zaman saygı duyacaksın . Allah herkesi Said Nursi gibi alemlerin yolundan gitmeyi nasip etsin ama müslümanın da akıllı ve nankör olmayani olmayı nasip etsin

  6. Arkadaş çok güzel yazmış ama meclis konuşmasında şu konuşma oluşmuş M.kemal:senin işin gücün namaz namazdan başka bişey bilmiyomusun. Demiştir. Said nursi efendimiz : imanin ilk hükmü iman sonra namaz , namazi kilmayan hain, haininin hükmü de mevduttur (yani kovulmustur ) .
    beduzzbeduzzuman said nursi efendimizin sert çıkışı bu konuşmada olmuştur Arkadaş o konuşmayı yazmamış ama olsun yinede yazı güzel.

  7. Bu yazı fAydalı olmaktan çok zararlı olmuş baksanıza yorumlarda neler neler yazmışlarr yorumlara kapatın

Yorum yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir.


*